Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam với vận tốc thiết kế 350km/h vừa có bước tiến mới khi Bộ Xây dựng thành lập Ban Chỉ đạo triển khai dự án. Đây được xem là động thái quan trọng nhằm đẩy nhanh quá trình chuẩn bị, hướng tới mục tiêu khởi công vào cuối năm 2026 và cơ bản hoàn thành vào năm 2035.
Bộ Xây dựng thành lập Ban Chỉ đạo triển khai dự án
Bộ Xây dựng đã thành lập Ban Chỉ đạo triển khai dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.
Ban Chỉ đạo gồm 18 thành viên, do Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh làm Trưởng ban. Các thành viên gồm lãnh đạo Bộ, các đơn vị chuyên môn, Ban Quản lý dự án đường sắt và đại diện Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.
Bên cạnh Ban Chỉ đạo, các tổ giúp việc cũng được thành lập để tập trung nghiên cứu và xử lý những vấn đề quan trọng liên quan đến dự án, bao gồm tổ thường trực, tổ chuyên gia, tổ phát triển nguồn nhân lực và tổ thể chế.
Việc thành lập bộ máy chuyên trách được kỳ vọng giúp tăng cường khả năng phối hợp giữa các cơ quan, đồng thời giải quyết những vấn đề về cơ chế, kỹ thuật, nguồn nhân lực và tổ chức thực hiện một trong những dự án hạ tầng lớn nhất Việt Nam.
Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam dài hơn 1.500km
Theo phương án triển khai được công bố, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có chiều dài khoảng 1.541km, kết nối từ khu vực ga Ngọc Hồi tại Hà Nội đến ga Thủ Thiêm tại TP.HCM.
Tuyến được thiết kế với tốc độ 350km/h, sử dụng đường đôi khổ tiêu chuẩn và được định hướng phục vụ chủ yếu nhu cầu vận tải hành khách.
Dự án được xác định là một trục giao thông chiến lược, có vai trò tăng cường kết nối giữa các trung tâm kinh tế, đô thị lớn trên hành lang Bắc – Nam.
Đi qua 15 tỉnh, thành phố sau điều chỉnh địa giới
Theo thông tin được công bố tại thời điểm bài viết tham khảo, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đi qua 15 tỉnh, thành phố.
Việc thay đổi số lượng địa phương so với phương án trước đây chủ yếu liên quan đến quá trình điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính.
Với chiều dài hơn 1.500km, dự án sẽ đi qua nhiều khu vực có mật độ dân cư cao, các đô thị lớn và những trung tâm kinh tế quan trọng của cả nước.
Điều này đồng nghĩa công tác xác định hướng tuyến, bàn giao mốc giới, giải phóng mặt bằng và tái định cư sẽ là những nhiệm vụ có quy mô đặc biệt lớn.
Quy mô gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa
Dự án dự kiến có 23 ga hành khách cùng 5 ga hàng hóa.
Hệ thống nhà ga được xem là một trong những yếu tố quan trọng trong việc tổ chức mạng lưới giao thông và phát triển không gian đô thị dọc tuyến đường sắt.
Các khu vực xung quanh nhà ga trong tương lai có thể được nghiên cứu để phát triển:
- Khu đô thị mới;
- Trung tâm thương mại;
- Văn phòng và dịch vụ;
- Logistics;
- Hệ thống giao thông công cộng kết nối;
- Các khu vực phát triển theo mô hình TOD.
Đây cũng được xem là một trong những yếu tố có thể tạo ra tác động lớn đến quá trình phát triển đô thị và thị trường bất động sản tại các địa phương có tuyến đường đi qua.
Tổng vốn đầu tư sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng
Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 67 tỷ USD theo thông tin tại thời điểm được công bố.
Đây là một trong những dự án hạ tầng có quy mô vốn lớn nhất từng được triển khai tại Việt Nam.
Ngoài chi phí xây dựng tuyến đường, dự án còn bao gồm nhiều hạng mục phức tạp như:
- Hệ thống cầu và hầm;
- Nhà ga;
- Trung tâm điều hành;
- Depot và cơ sở bảo dưỡng;
- Hệ thống tín hiệu;
- Hệ thống điện;
- Phương tiện vận tải;
- Các công trình hạ tầng kỹ thuật liên quan.
Quy mô đầu tư lớn khiến việc lựa chọn phương thức đầu tư, cơ chế huy động vốn và lựa chọn nhà đầu tư trở thành những nội dung quan trọng trong giai đoạn chuẩn bị dự án.
Khẩn trương bàn giao tim tuyến và phạm vi giải phóng mặt bằng
Một trong những nhiệm vụ được Bộ Xây dựng yêu cầu đẩy nhanh là hoàn thiện công tác bàn giao tim tuyến, mốc giới và phạm vi giải phóng mặt bằng cho các địa phương.
Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để các tỉnh, thành phố có thể triển khai kế hoạch thu hồi đất, bố trí tái định cư và chuẩn bị mặt bằng phục vụ xây dựng.
Bộ Xây dựng cũng lưu ý việc cần chủ động xử lý sớm các vấn đề liên quan đến di dời hạ tầng kỹ thuật như:
- Đường điện;
- Hệ thống cấp nước;
- Hệ thống viễn thông;
- Các công trình hạ tầng hiện hữu.
Việc xử lý chậm các hạng mục này có thể ảnh hưởng đến tiến độ của toàn bộ dự án.
Đẩy nhanh phương án lựa chọn nhà đầu tư
Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị chuyên môn tiếp tục hoàn thiện báo cáo liên quan đến:
- Cơ chế đặc thù;
- Phương thức đầu tư;
- Tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư;
- Tiến độ triển khai các công việc.
Đây là một trong những bước quan trọng để xác định mô hình thực hiện dự án trong thời gian tới.
Theo thông tin trong bài viết tham khảo, sau khi có doanh nghiệp xin rút đăng ký tham gia đầu tư dự án, vẫn còn một số doanh nghiệp bày tỏ sự quan tâm đến công trình đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.
Tuy nhiên, phương án đầu tư chính thức và việc lựa chọn đơn vị tham gia vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu, đánh giá trong quá trình triển khai.
Mục tiêu khởi công trước cuối năm 2026
Theo kế hoạch được đề cập, dự án được hướng tới mục tiêu khởi công trước ngày 31/12/2026.
Các đơn vị liên quan được yêu cầu xây dựng tiến độ chi tiết, đồng thời tận dụng những cơ chế đặc thù để đẩy nhanh quá trình chuẩn bị Báo cáo nghiên cứu khả thi và các thủ tục liên quan.
Theo định hướng dài hạn, dự án phấn đấu cơ bản hoàn thành vào năm 2035.
Công tác giải phóng mặt bằng có quy mô rất lớn
Do tuyến đường có chiều dài hơn 1.500km và đi qua nhiều địa phương, nhu cầu sử dụng đất cho dự án được ước tính ở mức hơn 10.800ha.
Quy mô giải phóng mặt bằng cũng kéo theo nhu cầu bố trí tái định cư rất lớn.
Theo các thông tin đã được công bố khi chủ trương đầu tư được thông qua, dự án dự kiến ảnh hưởng đến một lượng lớn người dân cần bố trí tái định cư.
Vì vậy, công tác chuẩn bị quỹ đất, khu tái định cư và các dự án bồi thường, hỗ trợ sẽ có vai trò quyết định đối với tiến độ triển khai công trình.
Hạ tầng đường sắt tốc độ cao có thể tạo động lực phát triển đô thị mới
Ngoài vai trò rút ngắn thời gian di chuyển, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được kỳ vọng tạo ra những tác động lớn đối với không gian phát triển kinh tế – xã hội.
Đặc biệt, các khu vực xung quanh nhà ga có thể trở thành những điểm phát triển mới.
Khi hạ tầng giao thông công cộng được đầu tư đồng bộ, những khu vực này có tiềm năng phát triển các chức năng như:
- Nhà ở;
- Thương mại;
- Dịch vụ;
- Văn phòng;
- Logistics;
- Du lịch.
Đây là lý do mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng được xem là một trong những vấn đề quan trọng trong quá trình triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao.
Tuy nhiên, tác động cụ thể đến từng khu vực sẽ còn phụ thuộc vào vị trí ga, quy hoạch chi tiết và tiến độ thực hiện các dự án liên quan.
Thông tin đáng chú ý về đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam
| Hạng mục | Thông tin |
|---|---|
| Tên dự án | Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam |
| Chiều dài | Khoảng 1.541km |
| Điểm đầu | Ga Ngọc Hồi, Hà Nội |
| Điểm cuối | Ga Thủ Thiêm, TP.HCM |
| Tốc độ thiết kế | 350km/h |
| Số địa phương đi qua | 15 tỉnh, thành theo thông tin bài viết |
| Số ga hành khách | 23 ga |
| Ga hàng hóa | 5 ga |
| Tổng vốn sơ bộ | Khoảng 1,7 triệu tỷ đồng |
| Nhu cầu đất | Hơn 10.800ha |
| Mục tiêu khởi công | Trước cuối năm 2026 |
| Mục tiêu hoàn thành cơ bản | Năm 2035 |
Kết luận
Việc Bộ Xây dựng thành lập Ban Chỉ đạo triển khai dự án đánh dấu một bước chuyển mới trong quá trình chuẩn bị cho tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.
Với tốc độ thiết kế 350km/h, chiều dài hơn 1.500km và quy mô vốn khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, đây không chỉ là một dự án giao thông mà còn có khả năng tạo ra những thay đổi lớn về kết nối vùng, phát triển đô thị và tổ chức không gian kinh tế trong dài hạn.
Giai đoạn từ nay đến thời điểm dự kiến khởi công sẽ tập trung vào nhiều nhiệm vụ quan trọng, bao gồm hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi, xác định phương thức đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, bàn giao hướng tuyến và triển khai giải phóng mặt bằng.